• De vervaldatum van levensmiddelen

Op woensdag 21 mei jl stond in dWT een artikel getiteld ‘Consumenten VS zoeken heil in beschadigde en vervallen goederen’. In dit artikel wordt niet ingegaan op het ‘waarom’ van de vervaldatum, waardoor makkelijk bij de Surinaamse consument de indruk zal worden gewekt dat gerust vervallen producten gekocht en geconsumeerd kunnen worden. Des temeer, omdat ook vermeld staat dat de De Food and Drug Administration de verkoop van vervallen goederen of medicijnen niet verbiedt. Dat tijdens de E.coli uitbraak in 2006, waarbij 183 Amerikanen ziek werden, 22 er nierbeschadigingen van overhielden en één hieraan stierf na het eten van besmette spinazie, wordt echter niet aangehaald. Ook dat de vervaldatum het accent legt op de voedselveiligheid, terwijl de ‘tenminste houdbaar tot’-datum meer let op de voedselkwaliteit, wordt niet aangehaald. Voeding en gezondheid heeft gemeend wat dieper op deze materie in te gaan.

Het artikel
-Alvast klopt de titel van het artikel niet, omdat de degenen die vervallen goederen aanschaffen echt niet de gegoede burgerij van de VS zijn. Wij zullen hier te doen hebben met de armsten onder de armen. Ook wordt nergens in het artikel aangegeven dat dit in alle 52 staten van Amerika gebeurt, men noemt slechts het plaatsje Mesopotamie in Ohio op.
-Voor wat de FDA betreft het volgende (2): De FDA reguleert verpakte levensmiddelen en medicijnen. Deze organisatie eist alleen een use-by, danwel een expiration date op babyvoeding. Dit komt omdat babyvoeding een bepaalde hoeveelheid aan voedingsstoffen moet beschikken. Is de vervaldatum verstreken, dan verliest het product zijn nutritionele kwantiteit en ook wordt de kans groot dat tijdens de flesvoeding klonteringen aan de tuit van de fles ontstaan (2).
Indien de FDA geen problemen heeft met de verkoop van vervallen goederen, zou dat moeten inhouden dat de in- en uitvoer van deze producten geen probleem voor deze instantie behoort te zijn. Denkt u echt wel dat de FDA zal toestaan dat vervallen goederen de VS binnenkomen?
Volgens Mark Harrison, professor in de voedseltechnologie aan de Universiteit van Georgia, zijn de meeste data geen indicator van de veiligheid, maar meer een signaal voor wat de kwaliteit betreft (2).


Graanproducten hebben een tenminste houdbaarheidsdatum.-.

-Wat het artikel ook niet vermeldt, is dat sinds de E.coli uitbraak in 2006 – waarbij 183 Amerikanen ziek werden en één stierf na het eten van besmette spinazie – de bezorgdheid in de Verenigde Staten van Amerika voor wat betreft voedselveiligheid is toegenomen. Men dacht vroeger dat E.coli uitbraken alleen plaatsvonden wanneer rauw vlees was geconsumeerd. Nu blijkt dat met deze voedselinfectie niet zo te zijn.
Volgens jurist Bill Marler van Seattle die 76 slachtoffers (van wie 22 nierbeschadigingen hebben opgelopen) vertegenwoordigt in de rechtszaal, is een product dat al besmet is met Salmonella en Listeria schadelijk. De bacteriën zullen binnen enkele dagen, zelfs in de koelkast, zich kunnen vermenigvuldigen. Dan is het gevaarlijk zo'n product te consumeren(2).
-Wat ook niet in het artikel is meegenomen, zijn de bevindingen van de Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Het CDC schat dat jaarlijks 76 miljoen Amerikanen een voedselintoxicatie oplopen, waarvan 325.000 worden gehospitaliseerd en 5.000 sterven. Hoeveel van deze personen afkomstig zijn uit het plaatsje Mesopotamie (Ohio), is jammer genoeg niet aangegeven.

Wat is de vervaldatum?
- De vervaldatum is de periode tussen het fabriceren van een product door de producent en het kopen van dat levensmiddel door de consument. In die tijdsrange verkeert het product in een acceptabele toestand wat betreft de voedingswaarde, smaak, textuur en uiterlijk .
- De vervaldatum is de periode tussen het verpakken van het product en zijn gebruik, waarbij de kwaliteit van het product acceptabel blijft voor de gebruiker.
- De vervaldatum geeft de tijdsrange aan dat een levensmiddel nog geschikt is voor consumptie voordat het onacceptabel wordt.
Indien de vervaldatum van het levensmiddel verstreken is, dan kunnen bacteriën voor bederf zorgen. Bederf zal zich manifesteren in afwijking van kleur, smaak, geur en samenstelling.
Een ander gevolg is ook dat pathogene bacteriën kunnen groeien tot onacceptabele aantallen, die dan voor maagdarmstoornissen kunnen zorgen, te weten misselijkheid, duizeligheid, diarree tot zelfs de dood.

In de praktijk zijn er verscheidene data in de omloop, enkele hiervan zijn:
- 'Tenminste houdbaar tot'; In Nederland moet op verpakte produkten die korter dan anderhalf jaar houdbaar zijn, worden vermeld een 'tenminste houdbaar tot' datum (kortweg THT-datum) ofwel
- 'te houden tot' datum . In de VS betekent 'tenminste houdbaar tot' 'Shelf life', terwijl de 'te houden tot'datum aangegeven wordt als 'Expiration date'.
Als producten koel bewaard moeten worden, staat dit op de verpakking vermeld.
De 'tenminste houdbaar tot'datum heeft te maken met de voedselkwaliteit, terwijl de vervaldatum met de voedselveiligheid accentueert.
In de Verenigde Staten kent men meerdere data (3,4):
-Pack date; de verpakkingsdatum geeft de datum aan dat het product verpakt is in zijn primaire verpakking. Het vermeldt echter niets over specifieke informatie omtrent de kwaliteit van het product.
-Pull date of sell by date; met deze datum wordt duidelijk aangeven wanneer het product op zijn laatst verkocht mag worden om de consument een redelijke tijd te geven het te kunnen gebruiken.
-Best before of Best if used by date; met deze datum wordt aangegeven tot wanneer het product nog de maximale kwaliteit bezit.
-Use by date of Expiration date; dit is de alombekende vervaldatum.
Let wel de Best before, Best if used by date, shelf life, tenminste houdbaar tot zeggen iets over de voedselkwaliteit, terwijl de Use by date, Expiration date, vervaldatum, te houden tot, niet te gebruiken na data de voedselveiligheid garandeert.


Gevogelte behoren een vervaldatum te hebben.-.

Welke producten behoren een vervaldatum te hebben(2)?
Producten die een vervaldatum behoren te hebben, zijn de eiwit- en waterrijke levensmiddelen. Pathogenen kunnen namelijk zich snel vermenigvuldigen en voor een voedselintoxicatie zorgen.
Enkele hiervan zijn babyvoeding, melk en melkproducten, vlees en vleesproducten, alsook gevogelte.

-Voor wat babyvoeding betreft wordt rekening gehouden met het immuunsysteem van de baby. Het immuunsysteem van baby’s is niet ontwikkeld, waardoor de consequenties heel fataal kunnen zijn als babies producten nuttigen die vervallen zijn.
Let wel niet alle babyproducten zijn waterrijk, maar net als medicijnen behoort babyvoeding altijd een bepaalde kwaliteit aan nutriënten te bezitten, omdat babies in hun groei zijn.
- Melk en melkproducten (vla, yoghurt chocolade enzovoorts) zijn eiwit- en waterrijk. Pathogenen als Salmonella, Shigella, Stafylococcus aureus kunnen zich ontwikkelen als de vervaldatum is verstreken. Deze pathogenen kunnen voor een voedselintoxicatie zorgen.

Bekend is dat melk beïnvloed kan worden door zijn milieu. Zo kan het vitaminegehalte afnemen, wanneer het blootgesteld wordt aan licht, vandaar dat het vaak in een ondoorzichtige verpakking verkocht wordt.
Licht kan bovendien onplezierige flavors binnen 36 uren in melk veroorzaken.


Vlees en vleesproducten moeten een vervaldatum hebben.-.

- Vlees en vleesproducten moeten slechts twee dagen in de koelkast bewaard worden.
Internationaal onderzoek heeft namelijk aangetoond dat de koelkast niet koud genoeg is om vlees en vleesproducten langer dan twee dagen vers te houden. Zelfs bevroren vlees kan niet langer dan drie maanden in de diepvries bewaard worden. Varkensvlees blijft in de diepvries zes maanden goed
Rund, schaap, kalfsvlees en hertenvlees blijft acht tot twaalf maanden goed.

- Kip moet na aankoop binnen twee dagen gekookt worden danwel in de diepvries worden gezet.
Vele producenten beweren dat conserven in blik langer dan twee jaren houdbaar zijn, maar de Universiteit van Minnesota heeft geconstateerd dat conserven in blik bewaren onder 75 graden Fahrenheit niet langer dan twaalf maanden houdbaar is. Na één jaar verliest het product vitamines, ook kunnen roestplekken voor bederf van het levensmiddel zorgen.
-Listeria kan in hot dogs, cold cuts en luncheon vlees voorkomen als de vervaldatum verstreken is. Zachte kaassoorten moet na openen binnen drie - vier dagen genuttigd worden vanwege listeria. Harde kaassoorten zijn drie weken goed en kunnen zes maanden bevroren worden.

Welke producten mogen een 'tenminste houdbaarheid'datum hebben?


Babyvoeding moet een vervaldatum hebben.-.

Vele waterarme levensmiddelen hebben een ‘tenminste houdbaar tot’datum namelijk(2).
- Chips
- gezouten vis
- gemarineerde producten: vruchten op azijn
- gesuikerde produkten: jam

Bekend is verder dat levensmiddelen als cakemix, pasta cereal en koekjes, indien ze in een koele droge ruimte worden opgeslagen, zes maanden na verkoop bewaard kunnen worden. Graanproducten zijn eetbaar twee - drie maanden na openen.


Melk en melkproducten behoren geen vervaldatum te hebben.-.

Geen vervaldatum
Er zijn ook producten waarop geen vervaldatum genoteerd hoeven te worden. Deze producten zijn:
- verse groenten;
- vers fruit en aardappelen, tenzij deze producten zijn geschild, gesneden of een andere soortgelijke be-handeling hebben ondergaan;
- wijn, likeurwijn, mousserende wijn, gearomatiseerde wijn en soortgelijke uit andere vruchten dan druiven verkregen producten;
- andere alcoholhoudende dranken;
- brood-en banketbakkerijproducten die naar hun aard bestemd zijn om binnen vierentwintig uur na de bereiding te worden geconsumeerd;
- Azijn;
- Keukenzout;
- Suikers in vaste vorm;
- Suikerwerk, bijna uitsluitend bestaande uit gearomatiseerde of gekleurde suiker(s);
- Kauwpreparaten, andere dan van tabak;
- Afzonderlijke porties consumptie-ijs


Bij snoep hoort er geen vervaldatum te zijn.-.

Ondanks het feit deze producten geen vervaldatum behoeven, zullen ze volgens internationaal geldende regels moeten worden behandeld.

Kanttekening
Let wel, de vervaldatum en de 'ten minste houdbaarheidsdatum' zijn slechts geldig als de producten bij de juiste temperatuur en relatieve vochtigheid be-waard worden.
Zo moeten conserven in blik bij temperaturen lager dan 17 °C bewaard worden. Elke 10 graden meer vermindert de vervaldatum met de helft. Wanneer wij de magazijnen danwel vele winkels waar levensmiddelen opgeslagen worden in Suriname bekijken, dan zien wij dat er temperaturen van zelfs 30 tot 35 °C gehaald worden.
Laten wij het probleem van vervallen goederen dus nu niet nog groter gaan maken in Suriname door te gaan stellen dat: Consumenten VS heil zoeken in beschadigde en vervallen goederen.-.

Referentie
1.Brett Parnes. R., Food Expiration Dates: What Do They Really Mean? http://www.swedish.org /16480.cfm
2.Gogoi P., 2006. The Truth About Food Expiration Dates. BusinessWeek october 1, 2006.
3.Sheldon J. 2007. Making Sense Out of Food Expiration Dates. http://www.gomestic.com/ Consumer-Information/Making-Sense-Out-of-Food-Expiration-Dates.51854
4.Tennen M., 2007. Interpreting Food Expiration Dates. http://www.healthatoz.com/ healthatoz/Atoz/common/standard/transform.jsp?requestURI=/healthatoz/Atoz/hl/nutr/safe/alert02062006.jsp

Ricky W. Stutgard M.Sc.

26/05/2008